Türk vatandaşlarının Avrupa Birliği (AB) ülkelerine vizesiz seyahat beklentisi, yıllardır süren bir süreç olmasına rağmen, Avrupa Komisyonu’nun belirlediği 72 kriterden son 6’sının yerine getirilmemesi nedeniyle henüz gerçekleşemedi. AB yetkilileri, vize serbestisinin teknik bir mesele olduğunu ve topun tamamen Ankara’nın sahasında olduğunu açıkça belirtiyor. Dolayısıyla, vizesiz Avrupa şu an için yakın bir ihtimal olarak görünmüyor; bu durum ancak Türkiye’nin kalan şartları eksiksiz tamamlamasıyla mümkün olacak.
AB-Türkiye ilişkilerinde önemli bir gündem maddesi olan vize serbestisi diyaloğu, 2013 yılında başlatılmış ve Türkiye’nin 72 kriteri yerine getirmesi koşuluna bağlanmıştı. Aradan geçen süreye rağmen, bu kriterlerden son altısı hala tamamlanmayı bekliyor ve Avrupa Komisyonu, Türkiye’den bu adımları atmasını ısrarla talep ediyor.
Kritik 6 Şart Neler?
Avrupa Birliği’nin vize serbestisi için Türkiye’den beklediği ve uzun süredir üzerinde durduğu 6 temel kriter şu şekilde sıralanıyor:
- Terörle Mücadele Kanunu: AB standartlarına uygun hale getirilmesi ve terör tanımının gözden geçirilmesi. Bu madde, Türkiye tarafından genellikle ulusal güvenlik meselesi olarak yorumlanıyor.
- Veri Koruma Standartları: Avrupa standartlarında kişisel veri koruma mevzuatının uygulanması ve kurumların bu doğrultuda faaliyet göstermesi.
- AB Üye Ülkeleriyle Yargı İşbirliği: Tüm AB üyesi ülkelerle adli işbirliğinin tam ve ayrım gözetmeksizin sağlanması. Bu, özellikle Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile ilgili bir madde olarak öne çıkıyor.
- Europol ile Operasyonel İşbirliği: Avrupa Polis Teşkilatı (Europol) ile operasyonel bir işbirliği anlaşmasının imzalanması ve tam olarak uygulanması.
- Geri Kabul Anlaşması’nın Uygulanması: AB-Türkiye Geri Kabul Anlaşması’nın tüm maddelerinin eksiksiz ve etkin bir şekilde uygulanması. Türkiye, bu anlaşmayı vize serbestisi karşılığında askıya alabileceğini zaman zaman dile getirmişti.
- Biyometrik Seyahat Belgeleri: AB standartlarına uygun, güvenli biyometrik seyahat belgelerinin (pasaportlar) verilmesi.
AB’den Net Mesaj: Teknik Sorunlar Bekliyor
Brüksel’den gelen açıklamalar, vize serbestisi sürecinin politik değil, tamamen teknik bir konu olduğunu vurguluyor. AB Komisyonu yetkilileri, Türkiye’nin kalan bu altı kriteri yerine getirmesi durumunda vize serbestisi mekanizmasının otomatik olarak devreye gireceğini belirtiyor. Bu, herhangi bir siyasi pazarlık veya yeni koşulun söz konusu olmadığı anlamına geliyor.
Özellikle Avrupa Komisyonu’nun son raporları ve yetkililerin demeçleri, kalan maddelerin Türkiye tarafından hayata geçirilmesinin ardından AB’nin de üzerine düşeni yapmaya hazır olduğunu gösteriyor. Ancak mevcut durumda, özellikle terörle mücadele yasası ve yargı işbirliği gibi konularda taraflar arasında görüş ayrılıkları devam ediyor.
Ankara’nın Elindeki Top
Vize serbestisi sürecinin tıkanıklığı, AB yetkililerine göre doğrudan Türk yetkililerin elinde. Ankara’nın, AB’nin uzun süredir beklediği yasal düzenlemeleri ve idari adımları atması halinde, Türk vatandaşları için Schengen bölgesine vizesiz seyahat kapısı aralanabilecek. Bu durum, Türkiye’nin AB ile ilişkilerinde bir güven tazelemesi ve işbirliğini artırma potansiyeli taşıyor.
Ancak, Türkiye’nin iç siyasi dinamikleri ve ulusal güvenlik endişeleri, özellikle terörle mücadele yasasındaki değişiklikler konusunda AB’nin beklentilerini karşılamakta zorlanmasına neden oluyor. Bu nedenle, yakın gelecekte vizesiz Avrupa için somut bir adım atılıp atılmayacağı, Ankara’nın önceliklendireceği politikalara bağlı olacak.
Vizesiz Avrupa Türk Vatandaşları İçin Yakın Mı?
Vizesiz Avrupa, Türk vatandaşları için mevcut koşullar altında yakın bir ihtimal değildir. Bu durum, Avrupa Birliği’nin belirlediği 72 kriterden geriye kalan 6 şartın Türkiye tarafından henüz yerine getirilmemiş olmasından kaynaklanmaktadır. AB yetkilileri, gerekli adımlar atılmadıkça sürecin ilerleyemeyeceğini net bir şekilde ifade etmektedir.